Treinen hebben iets magisch: een klein kind kan zich bij een spoorwegovergang mateloos
verwonderen over een voorbijrazende trein, speelt met houten treintjes of treinen
en sporen van Lego of bouwt met stoelen een trein en speelt conducteur of machinist.
Maar die magische kracht blijft niet beperkt tot kinderen. In de loop der jaren zijn
er heel wat liedjes geschreven rond het thema treinen. In het reizen met de trein
en het zingen erover komen verlangen, romantiek, zucht naar avontuur, stoere ontwerpen
en prachtige techniek samen. Eens de motor van de Industriële Revolutie werd de trein
het toonbeeld van snel en duurzaam reizen. De magie van het spoor, de herinneringen
en het avontuur maken een treinreis waar ook ter wereld nog steeds tot een bijzondere
ervaring.
The Gentle Singers hebben twee liedjes over treinen op hun repertoire, Take the
A-train en I’m a train. In deze twee liedjes komen enkele aspecten van die magische
wereld van treinen tot leven:.
In New York is de A-trein van de metro de lijn die Brooklyn (Ned.: Breukelen) in
het zuiden van de stad verbindt met Harlem (Ned.: Haarlem) in het noorden van Manhattan/New
York. Het liedje "Take the A-train" heeft een tempo dat heel goed past bij de tekst
ervan: de tekst gaat over de haast die je moet maken om de trein te halen. Als je
de A-train mist, mis je de snelste manier om in Harlem te komen. In New York is het
geen doen om bv. met de auto vanuit Brooklyn in Harlem te komen. Treinen voldoen
aan de behoefte van mensen om allerlei dingen snel te doen, of om met de woorden
van Herman van Veen te spreken:" ...maak plaats, maak plaats, we hebben ongelooflijke
haast!" De metro voorziet in de behoefte van mensen om haastig te kunnen leven, een
jachtig bestaan te kunnen hebben.
De tekst van "I'm a train" zou je in het verlengde hiervan kunnen zien: de trein
die tijdens zijn actieve leven zwaarbeladen over de rails dendert en uiteindelijk
op de sloopplaats eindigt. Je zou dit kunnen zien als een metafoor voor ons leven:
ons leven is als een trein, een lange of korte rit op weg naar het einde, de begraafplaats
(the breakers' yard). Heel ons leven dragen we de lasten, "the load on our back",
zoals een trein goederen vervoert. Het is een zwaar bestaan, continu in bedrijf,
zonder al te veel rust. Het is als met de A-train van de metro in New York: jachtig
en gehaast op weg, zonder rust. De enige rust die ons wordt gegund is de eeuwige
rust aan het eind van de rit. Hier ligt overigens een interessante link met de beeldspraak
van treinen in de cultuur van de zwarte slaven in Amerika: zij mochten niet protesteren
tegen hun onderdrukking, maar deden dat wel met vergelijkbare teksten. Zij ervoeren
hun leven als een trein die aan het eind belandt bij de Schepper: hoe opgejaagd
ze ook werden in hun slavenbestaan, hun levenstrein eindigt in een "breakers' yard"
maar dan vooral positief beleefd als de hemel, waar onderdrukking en opgejaagd-worden
ten einde zijn.
Jan Heerdink
